Hoe de BouwWijzer tot stand kwam ...

Eerste stappen in Gent

In 2003 ontwikkelde het Gents MilieuFront voor de technische diensten van de stad Gent een BouwWijzer. Deze is niet te vergelijken met wat je nu op het web ziet. De oude BouwWijzer was enkel een checklist op basis van een databank van honderden adviezen over duurzaam energie-, water- en materialengebruik.

De oude BouwWijzer had als voornaamste doelstellingen:

• Het eenvoudiger maken van de keuzes op het vlak van duurzaam bouwen bij lokale besturen
• Het vollediger, duidelijker en vooral minder tijdrovend maken van de rapportering voor het Milieujaarrapport en de Samenwerkingsovereenkomst voor de verschillende gemeentelijke (technische) diensten
• De mogelijkheid bieden aan de technische diensten om alle inspanningen die ze reeds leverden op vlak van duurzaam bouwen zichtbaar te maken en hen te stimuleren daarin verder te gaan

Uitbreiding van de BouwWijzer

GMF diende samen met RISO Gent een Dulomi-project in om die bestaande BouwWijzer geografisch en inhoudelijk uit te breiden. Dankzij de steun van de Vlaamse overheid (Aminal) is de BouwWijzer nu toegankelijk voor iedereen.

In de nieuwe BouwWijzer wordt de bestaande databank op twee wijzen ontsloten:

• Voor het analyseren van bouwplannen is er de checklist duurzaam bouwen voor gemeenten en particulieren
• Voor het doorlichten van een bestaande woning is er de energie-audit voor particulieren

De checklist duurzaam bouwen baseert zich ook op een, intussen vernieuwde, databank met honderden adviezen over duurzaam energie-, water- en materialengebruik. Deze checklist voor bouwprojecten bestaat uit een informatief en een interactief gedeelte. Het informatief gedeelte is toegankelijk voor particulieren, het interactief gedeelte voor gemeenten.

Het informatief gedeelte bevat een reeks checklists met achtergrondinformatie bij elk van de adviezen. Elk advies verwijst naar een specificatieblad waarop allerlei bijkomende informatie vermeld is: omschrijving van het advies, motivatie ten aanzien van het leefmilieu, tips en zo nodig een volledige handleiding op basis van best practices bij de uitvoering, verwijzing naar wetgeving en normen, besparingspotentieel.

Het interactief gedeelte biedt de gebruiker de mogelijkheid om eigen bouwprojecten in de Bouwwijzer te registreren. Eens een projectfiche is ingevuld, verschijnt dezelfde lijst adviezen als in het informatief gedeelte, die nu al dan niet dienen aangevinkt te worden naargelang de geadviseerde maatregelen zullen toegepast worden.
Er is eveneens ruimte voorzien voor eventuele commentaren bij de (niet-)opvolging van elk advies. De Bouwwijzer laat tevens rapportering toe (in het bijzonder in het kader van het milieujaarrapport en de Samenwerkingsovereenkomst), evenals vergelijking met andere (gelijkaardige) projecten.
Een gemeente kan zichzelf bovendien een eigen ambitieniveau opleggen, één voor nieuwbouw en één voor renovatie. De gemeenten kan voor elk advies een selectie maken van 'verplicht uit te voeren', 'aanbevolen' tot 'vrij advies'. Bij de verplichte adviezen geldt hierdoor een motivatieplicht indien ze niet gevolgd worden door de projectverantwoordelijke.

De energie-audit voor particuliere woningen bestaat uit een compacte vragenlijst die gekoppeld is aan dezelfde reeks adviezen. De energie-audit stelt particulieren in staat hun bestaande woning zelf te auditen. Het invullen van de vragenlijst genereert een adviesrapport.

Nog meer uit de BouwWijzer halen

Het Dulomi-project kreeg een belangrijk derde, uitvoerende luik: het participatiemodel voor buurtcomités en gemeenten.

Het participatiemodel heeft als doel alle mooie adviezen die de BouwWijzer, meer bepaald de energie-audit, meer kans op uitvoering te geven door een groepsgerichte aanpak.

RISO focuste zich op een groep bewoners uit eenzelfde wijk (de Wasstraat achter het Dampoortstation). Bovendien werd accent gelegd op kansarmen en risicogezinnen. Bij elke deelnemer aan het project werd een energie-audit afgelegd door een adviseur van de MilieuAdviesWinkel (de publieksdienst van het Gents MilieuFront) waarna elk een rapport kreeg met een aantal adviezen. Deze wijk werd vervolgens door Riso geholpen bij de verdere opvolging van die adviezen.

RISO stelde op basis van haar ervaringen een stappenplan op. Dit participatiemodel staat gratis ter beschikking van gemeenten en buurtcomités om zelf met de BouwWijzer aan de slag te gaan op wijkniveau.

Dank aan

De BouwWijzer kwam tot stand met steun van Gent die de eerste versie van de BouwWijzer uittestte, en met financiële steun van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap.
De realisatie van de BouwWijzer was niet mogelijk zonder de degelijke basisstructuur en –werking van de MilieuAdviesWinkel, de publieksdienst van GMF. De ondersteunende rol van de provincie Oost-Vlaanderen, dienst Milieu en Natuurbehoud, is hierbij aanzienlijk.